لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

به منظور بررسی اثر تاریخ کاشت و تراکم بوته بر خصوصیات رویشی، عملکرد و اجزا عملکرد ارقام کلزا، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی، در چهار تکرار و در طی دو سال زراعی 80-1379 و 81-1380 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گنبد اجرا شد. چهار تاریخ کاشت 30 مهر، 15 آبان، 30 آبان و 15 آذر در کرت های اصلی و دو رقم ساری گل (PF) و هایولا 401 و دو فاصله ردیف 24 و 36 سانتیمتر به صورت فاکتوریل در کرت های فرعی قرار گرفتند. نتایج تجزیه مرکب دو ساله داده های آزمایش نشان داد که با تاخیر در تاریخ کاشت ارتفاع گیاه،تعداد روز تا گلدهی و رسیدگی فیزیولوژیک، طول دوره گلدهی و تعداد غلاف در بوته به طور معنی داری کاهش یافت. هیبرید هایولا 401 تعداد دانه در غلاف و وزن هزار دانه بیشتری نسبت به رقم ساری گل تولید کرد. هم چنین تعداد غلاف در بوته و تعداد دانه در غلاف در فاصله ردیف 36 سانتیمتر به طور معنی داری بیشتر از فاصله ردیف 24 سانتیمتر بود، در حالی که وزن هزار دانه در فاصله ردیف 24 سانتیمتر بیشتر گردید. با تاخیر در تاریخ کاشت عملکرد دانه به طور معنی داری کاهش یافت. تاریخ کاشت اول با 4513 کیلوگرم در هکتار بیشترین و تاریخ کاشت چهارم با 3228 کیلوگرم در هکتار کمترین عملکرد دانه را تولید کردند. هیبرید هایولا 401 (با 4139 کیلوگرم در هکتار) عملکرد دانه بیشتری از رقم ساری گل (با 3550 کیلوگرم در هکتار) تولید کرد. هم چنین میزان عملکرد دانه در فاصله ردیف 24 و 36 سانتیمتر به ترتیب 4238 و 3451 کیلوگرم در هکتار بود. تیمار تاریخ کاشت اول، هیبرید هایولا 401 و فاصله ردیف 24 سانتیمتر با 5169 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه را تولید کرد.

یکی از راه های مطالعه رقابت درون و برون گونه ای بررسی رفتار تک بوته تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی می باشد. به منظور بررسی تاثیر نوع هیبرید، تراکم بوته و میزان رقابت علف های هرز بر ویژگی های تک بوته ذرت آزمایشی به صورت فاکتوریل استریپ بلوک در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد استان خوزستان در تابستان 1389 اجرا شد. هیبرید ذرت در دو سطح v1 و v2 در نظر گرفته شدند. این دو هیبرید از هیبریدهای تحت بررسی مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد هستند که در آینده معرفی خواهند شد. تراکم بوته در سه سطح 6، 7.5 و 9 بوته در مترمربع و سطوح حذف علف های هرز به میزان 0، 50 و 100 درصد انجام شد. نتایج نشان داد که هیبرید بر وزن تک بوته، وزن بلال در بوته، وزن دانه در بلال، تعداد دانه در بوته، وزن چوب بلال در بوته و نسبت وزن دانه به وزن بلال تاثیرات بسیار معنی داری داشت. هیبرید v2 نسبت به هیبرید v1 برای تمام صفات به ویژه وزن دانه در بوته (43 درصد) برتری داشت. تراکم بوته بر هیچکدام از صفات تک بوته تاثیر معنی داری نداشت. از آنجایی که با افزایش تراکم بوته از 6 به 9 بوته در مترمربع روند کاهشی در صفات تک بوته مشاهده نشد. این احتمال وجود دارد که رقابت بین تک بوته های ذرت (رقابت درون گونه ای) برای هیبریدهای موجود در تراکم های بالاتر رخ دهد. به عبارت دیگر تحت شرایط آزمایش، تراکم مطلوب بیشتر از 9 بوته در مترمربع باشد. میزان حذف علف های هرز بر تمامی صفات بجز نسبت وزن دانه به وزن بلال تاثیرات بسیار معنی داری داشت. بیشترین مقادیر صفات مورد نظر در سطح صددرصد حذف علف های هرز به دست آمد. اثرات متقابل تراکم بوته و حذف علف های هرز بر وزن تک بوته، وزن بلال در بوته، وزن دانه در بوته و تعداد دانه در بوته تاثیرات بسیار معنی داری داشت. از بررسی اثرات متقابل نشان داد که احتمالا در شرایط آب و هوایی صفی آباد، شاید افزایش تراکم بوته در عدم حضور علف های هرز باعث سایه اندازی بیشتر بر سطح زمین شده و به علت کاهش تبخیر و نیز کاهش دمای کانوپی، شرایط برای افزایش وزن تک بوته و وزن دانه در بوته مساعد شد.

به منظور بررسی اثر سطوح تراکم بوته بر رشد و عملکرد دانه ارقام کلزای پاییزه آزمایشی طی سالهای زراعی 82 و 83، در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین، ملاثانی، واقع در 35 کیلومتری شمال شرقی اهواز، اجرا گردید. آزمایش در قالب طرح کرتهای خرد شده بر پایه بلوکهای کامل تصادفی و در چهار تکرار انجام شد. سطوح فاکتور اصلی شامل ارقام Hayola 308, PF7045, Option 501 و سطوح فاکتور فرعی شامل چهار سطح تراکم بوته شامل 50، 70، 90 و 110 بوته در مترمربع بودند. نتایج نشان دادند که افزایش عملکرد دانه با تراکم 110 بوته در متر مربع برای رقم هایولا (4.2 تن در هکتار) بدست آمد. رقم اپشن 501 با 50 بوته در متر مربع با 2.55 تن در هکتار کمترین عملکرد دانه را تولید کرد. در بین اجزای عملکرد دانه، تعداد خورجین در متر مربع و تعداد دانه در خورجین حساسیت بیشتری نسبت به تراکم بوته و رقم نشان دادند. بنحوی که تعداد خورجین با افزایش تراکم بوته افزایش نشان داد، و تعداد دانه در خورجین کاهش داشت. وزن هزار دانه با افزایش تراکم بوته تا 90 بوته در متر مربع روند کاهشی را نشان داد. با توجه به اثر مطلوب توزیع یکنواخت بوته در واحد سطح و سازگاری هایولا به دامنه مشخصی از تراکم، تراکم 90 بوته در متر مربع برای تولید کلزا در شرایط مشابه با آزمایش حاضر به نظر می رسد بهتر باشد.